1. Cách Lựa Chọn Cổ Phiếu Tốt

1.1. Lựa chọn dựa trên các chỉ số cơ bản

Thông thường, một cổ phiếu tốt cần được đánh giá trên nhiều khía cạnh tùy thuộc vào bối cảnh và mục tiêu đầu tư. Do đó việc này đòi hỏi nhiều kiến thức, kinh nghiệm cũng như tầm nhìn dài hạn về thị trường. Dưới đây là tổng quan một số tiêu chí lựa chọn cổ phiếu tốt, thường được sử dụng bởi đa số nhà đầu tư:

Vốn hóa của cổ phiếu trên thị trường

Vốn hóa là tổng khối lượng hoặc tổng cơ cấu vốn cổ phần của doanh nghiệp bao gồm các mục như giá trị cổ phiếu, các khoản nợ dài hạn và phần thu nhập được giữ lại.

Doanh thu

Đây là tiêu chí đánh giá phần thu nhập mà doanh nghiệp kiếm được từ các hoạt động sản xuất kinh doanh, đầu tư và góp vốn của chủ sở hữu.

Tiêu chí P/E

Tập trung vào tỷ số giá của lợi nhuận trên một cổ phiếu.

Tiêu chí P/B

Tập trung vào tỷ số giá cổ phiếu và phần tài sản ròng của công ty.

Lãi ròng

Đánh giá phần lợi nhuận doanh nghiệp thu được sau khi đã trừ các khoản lãi suất, thuế doanh nghiệp, chi trả cổ tức và các chi phí phát sinh từ hoạt động kinh doanh khác.

Tổng tài sản

Đánh giá toàn bộ lượng tài sản mà doanh nghiệp có, bao gồm cả tài sản dài hạn và ngắn hạn.

Vốn chủ sở hữu

Phần vốn thuộc quyền sở hữu của chủ doanh nghiệp và các cổ đông có liên quan.

ROA, ROE

Đánh giá về tỷ suất lợi nhuận trên tài sản và tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu.

EPS qua các quý trong năm

Tăng trưởng về tỷ suất lợi nhuận thu được trên mỗi cổ phần.

1.2. Cách lựa chọn cổ phiếu tốt để đầu tư theo “phù thuỷ chứng khoán” – phương pháp Canslim

Canslim là phương pháp lựa chọn cổ phiếu được sáng lập bởi William O’Neil, một trong những nhà đầu tư được mệnh danh là “phù thủy chứng khoán”. Ông là một nhà đầu tư tài ba với những phương pháp phân tích khoa học và có tính ứng dụng cao.

Đồng thời, ông cũng là tác giả của nhiều bộ sách rất nổi tiếng liên quan đến đầu tư như “Làm giàu từ chứng khoán”.

Phương pháp Canslim tập trung đánh giá 7 tiêu chí lựa chọn cổ phiếu tốt để đầu tư, cụ thể như sau:

C – Current earnings: Tiêu chí về thu nhập hiện tại có được từ một cổ phiếu đầu tư. Trong đó, EPS (Earnings per share) chính là thông số đại diện cho tiêu chí này. Các cổ phiếu tốt là cổ phiếu có EPS tăng trưởng đều hoặc lớn hơn kết quả của năm trước. Thông thường các cổ phiếu có EPS từ 20% trở lên được đánh giá là có tiềm năng.

A – Annual earnings: Tiêu chí về thu nhập hàng năm của công ty phát hành cổ phiếu. Thông thường, chúng ta sẽ kỳ vọng doanh thu công ty tăng trưởng đều hoặc tăng trưởng vượt mức qua các năm. Công ty có tiềm năng sẽ là các công ty có tốc độ tăng doanh thu từ 20% – 25% trở lên, trong vòng 3-5 năm liên tiếp trong quá khứ.

N – New product: Tiêu chí về phát hành sản phẩm/dịch vụ, ban điều hành mới hoặc các sự kiện quan trọng. Với sự phát triển nhanh chóng của thị trường hiện nay, các công ty có sự tập trung vào đổi mới sáng tạo liên tục sẽ có nhiều tiềm năng dẫn đầu thị trường. Qua đó, tiềm năng về việc tăng giá cổ phiếu trong tương lai cũng sẽ rất lớn. Ngược lại, các công ty chậm phát triển với các sản phẩm/dịch vụ lỗi thời, sẽ dễ đánh mất lợi thế và tác động tới sự lao dốc của cổ phiếu.

S – Supply: Tiêu chí về số lượng cổ phiếu đang lưu hành. Về bản chất, cổ phiếu cũng là một hàng hóa lưu thông trên thị trường chứng khoán, do đó cũng chịu sự tác động của quan hệ cung cầu. Những cổ phiếu có nhu cầu mua lớn với số lượng bán thấp thường thể hiện sức hấp dẫn với các nhà đầu tư, do tiềm năng về việc tăng giá là rất lớn. Cách tốt nhất để theo dõi được cung cầu về cổ phiếu, là thường xuyên lưu ý về lượng cổ phiếu giao dịch trên thị trường hàng ngày.

L – Leading: Tiêu chí về sự dẫn đầu của cổ phiếu/ công ty phát hành cổ phiếu. Nhà đầu tư nên xem xét về việc đầu tư vào các cổ phiếu của các công ty dẫn đầu thị trường hoặc dẫn đầu ngành hàng. Một trong những chiến lược hiệu quả giúp nhà đầu tư lựa chọn cổ phiếu dẫn đầu là chỉ số RSI (chỉ số sức mạnh tương đối). Trong đó, RSI dao động từ 0-100, các cổ phiếu có RSI nhỏ hơn 30 là có nhiều cơ hội mua, RSI lớn hơn 70 là có cơ hội bán.

I – Institutional sponsorship: Tiêu chí về sự quan tâm của các tổ chức hoặc định chế tài chính lớn liên quan đến cổ phiếu. Các cổ phiếu có uy tín và tiềm năng thường sẽ nhận được sự đầu tư của các quỹ đầu tư lớn, quỹ ETF, các tổ chức uy tín,… Chắc hẳn trước khi quyết định mua vào, các đơn vị này cũng đã có sự nghiên cứu đánh giá rất kỹ và chuyên nghiệp từ những chuyên gia nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực đầu tư. Do đó, nhà đầu tư có thể thấy an tâm hơn nhờ sự đảm bảo của các cổ phiếu uy tín này.

M – Market direction: Một trong những yếu tố quan trọng quyết định sự thành bại của chiến lược đầu tư chính là xu hướng của thị trường. Hầu hết các công ty niêm yết trên sàn chứng khoán, có sự vận động cùng chiều với xu hướng chung của thị trường. Do đó, để đầu tư hiệu quả cần nghiên cứu kỹ lưỡng sự vận động của các dòng cổ phiếu. Trong ngắn hạn với các thị trường sôi động, thị trường cổ phiếu thường biến động liên tục.

Có thể thấy, 7 tiêu chí để đầu tư trên đây là rất quan trọng để giúp đánh giá một cổ phiếu tiềm năng. Do đó, nhà đầu tư cần tìm hiểu kỹ và áp dụng nhuần nhuyễn các yếu tố với nhau để có thể chọn lọc cổ phiếu.

Tuy nhiên, cũng cần lưu ý rằng phương pháp phân tích này chỉ dành cho các nhà đầu tư có nhiều năm kinh nghiệm và có khẩu vị rủi ro cao. Đối với các nhà đầu tư mới, đây chưa hẳn là phương pháp hiệu quả.

1.3. Lựa chọn cổ phiếu theo Quy tắc số 1 (Rule #1)

Bộ tiêu chí 4M

• Meaning (Hiểu biết về công ty và ngành nghề lĩnh vực mà bạn muốn đầu tư)
• Moat (Lợi thế cạnh tranh bền vững của công ty – 5 chỉ số tài chính để đánh giá nhanh xem công ty có lợi thế cạnh tranh hay không rồi mới đi sâu vào nghiên cứu kỹ chi tiết). Đánh giá sự tăng trưởng 5 chỉ số tài chính của doanh nghiệp đó là: Lợi nhuận trên vốn đầu tư (ROIC), Tăng trưởng doanh thu (ROE), Lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu (EPS), Giá trị sổ sách trên mỗi cổ phiếu (BVPS), Tăng trưởng dòng tiền (CF).
• Management (Các câu hỏi giúp đánh giá năng lực quản lý của ban lãnh đạo công ty)
• Margin of Safety (Đây là tiêu chí quan trọng nhất của đầu tư giá trị, cách xác định giá trị thực dựa vào phương pháp tăng trưởng EPS và P/E. Biên an toàn là 50%.)

1.4. Một số cách lựa chọn cổ phiếu tốt để đầu tư khác

Ngoài phương pháp đầu tư theo “phù thủy chứng khoán” trên, hiện nay với sự phát triển của thị trường, cũng có nhiều cách lựa chọn cổ phiếu tốt khác. Một số hướng tiếp cận tiêu biểu có thể kể đến như sau:

Lựa chọn cổ phiếu theo ngành

Hiện tại thị trường chứng khoán Việt Nam có hàng ngàn mã cổ phiếu thuộc nhiều ngành nghề khác nhau. Trong đó, các công ty trong một ngành nghề thường có nhiều đặc điểm chung với xu hướng biến động khá tương đồng.

Thông thường trên thị trường sẽ có giai đoạn ngành này tăng trưởng tốt hơn so với ngành kia. Đồng thời, bản chất của việc đầu tư là lựa chọn cổ phiếu tốt của các ngành đang tăng trưởng tốt hơn so với thị trường chung để thu lợi nhuận. Thông qua một số mô hình phân tích chúng ta có thể lựa chọn được ngành “hot nhất”, không chỉ đang hoạt động hiệu quả mà còn có tiềm năng phát triển lâu dài trong tương lai.

Có thể chia các ngành nghề kinh doanh thành hai nhóm:

• Nhóm ngành có những biến động tương đối mạnh trong một khoảng thời gian (ví dụ: bất động sản, du lịch, …)
• Nhóm ngành thường có biến động nhẹ, ít thay đổi (Ví dụ: hàng tiêu dùng, y tế, giáo dục,…)

Khi nền kinh tế tăng trưởng ổn định, nên lựa chọn cổ phiếu của các ngành tăng trưởng như bất động sản, ngân hàng …. Nếu nắm bắt được các con sóng mạnh của ngành tiềm năng kiếm lời cho các nhà đầu tư là rất lớn.

Khi nền kinh tế có khả năng rơi vào khủng hoảng, suy thoái, các cổ phiếu thuộc ngành có nhiều biến động mạnh sẽ có khả năng rớt giá nhiều nhất. Do đó, trong giai đoạn này nhà đầu tư nên tập trung vào cổ phiếu thuộc các ngành ổn định, ít biến động như thực phẩm, y tế, giáo dục.

Ngoài ra, một trong những tiêu chí quan trọng nhất là nhà đầu tư phải thực sự tìm hiểu để có kiến thức nhất định về ngành nghề mà mình dự định đầu tư. Bởi mỗi ngành nghề đều có những đặc thù riêng với các chiến lược phát triển riêng đòi hỏi người có kiến thức và tầm nhìn để thực sự đánh giá đùng tiềm năng ngành.

Lựa chọn cổ phiếu theo giá trị

Đây là phương pháp được nhiều người lựa chọn vì dễ thực hiện. Để đánh giá sẽ dựa vào giá trị thực tế của cổ phiếu so sánh với giá trị thị trường. Một số tiêu chí có thể dùng để tham khảo như sau:

• Quy mô vốn hóa của công ty trên thị trường.
• Các chỉ số về hiệu quả tài chính như ROE, ROA.
• Các chỉ số về hiệu quả cổ phiếu như P/E, P/B.
• Mức tỷ lệ lợi tức nhận được trên mỗi cổ phiếu.

Bên cạnh đó, nhà đầu tư cũng cần để ý đến các dấu hiệu phát triển hay suy thoái của doanh nghiệp. Trong thực tế, những số liệu trên bảng giá chứng khoán chỉ mang tính tương đối, bất kỳ sự biến động nào của doanh nghiệp cũng sẽ có thể ảnh hưởng mạnh đến giá cổ phiếu.

1.5. Các phần mềm có thể sử dụng để chọn lọc cổ phiếu tốt

Với sự phát triển nhanh chóng của công nghệ, phương pháp giao dịch chứng khoán ở Việt Nam cũng có nhiều bước chuyển mình. Một trong những cách lựa chọn cổ phiếu tốt để đầu tư hiệu quả là sử dụng các công cụ hiện đại. Một số bộ lọc chứng khoán tiêu biểu có thể kể đến như: IBoard SSI, bộ lọc của VNDirect, Bộ lọc của Vietstock.

Bộ lọc cổ phiếu trên website SSI

IBoard SSI là công cụ lọc cổ phiếu trực tuyến ngay trên website, nhà đầu tư chỉ cần tiến hành đăng ký tài khoản và có thể tìm kiếm các cổ phiếu theo nhiều tiêu chí khác nhau trên cả 3 sàn HOSE, HNX, UPCoM. Đây cũng là một trong những bộ lọc lâu đời nên đảm bảo được tính đầy đủ về mặt thông tin và tối ưu về công cụ. Trong đó, bộ lọc sẽ được chia thành 3 nhóm chính:

Lọc cổ phiếu thông qua các chỉ số cơ bản: Khi nhà đầu tư lựa chọn các chỉ số như EPS, ROA, ROE, P/E,… hệ thống sẽ trả kết quả danh sách các cổ phiếu phù hợp theo tiêu chí. Đối với mỗi tiêu chí, bộ lọc sẽ giới hạn giá trị tối thiểu và giá tối đa phù hợp với thực tế thị trường.
Lọc cổ phiếu thông qua chỉ số về tài chính: Công cụ này tập trung lựa chọn cổ phiếu dựa vào mức độ quan tâm của nhà đầu tư với các chỉ số tài chính của doanh nghiệp. Phạm vi quan tâm sẽ được đánh giá trên mức độ %, với khoảng lựa chọn là từ 0% đến 100%.

Ví dụ, nếu nhà đầu tư quan tâm đến ba chỉ số là ROE, EPS và PE, trong đó thứ tự ưu tiên là EPS, ROE, PE. Như vậy, nhà đầu tư sẽ tiến hành điều chỉnh bộ lọc với EPS 100%, ROE 80%, P/E 70%, các chỉ số khác là 0% (do nhà đầu tư không quan tâm đến các chỉ số này). Dựa vào số liệu này công cụ sẽ tính toán số điểm và liệt kê danh sách cổ phiếu cho nhà đầu tư.

Lọc cổ phiếu qua thông tin về tín hiệu biểu đồ: Đây là công cụ lọc sử dụng phương pháp phân tích kỹ thuật với các chỉ báo như RSI, đường MA, đường MACD,…

Bộ lọc cổ phiếu của VNDirect

Các nhà đầu tư chắc hẳn đã quen thuộc với tên VNDirect, một trong những công ty cung cấp dịch vụ môi giới chứng khoán hàng đầu thị trường với số lượng khách hàng rất lớn. Ngoài ra, VNDirect cũng cung cấp một công cụ lọc cổ phiếu linh hoạt, thông minh để hỗ trợ nhà đầu tư trong quá trình ra quyết định.

Bộ lọc của VNDirect bao gồm 5 loại, cụ thể như sau:

• Bộ lọc giúp phân đoạn thị trường cổ phiếu: Dựa vào các tiêu chí như quy mô vốn hóa, lĩnh vực hoạt động, sàn chứng khoán niêm yết.
• Bộ lọc giá và khối lượng giao dịch cổ phiếu: Dựa vào các tiêu chí như khố giá biến động tăng/ giảm, khối lượng biến động tăng/ giảm, khối lượng giao dịch trung bình.
• Bộ lọc hỗ trợ phân tích cơ bản: Dựa vào các tiêu chí cơ bản dùng để đánh giá cổ phiếu như P/E, PEG, P/S, …
• Bộ lọc doanh thu và phân phối cổ tức: Dựa vào các tiêu chí như tốc độ tăng trưởng EPS hằng năm, tốc độ tăng trưởng doanh thu, tăng trưởng cổ tức phân bổ,…
• Bộ lọc hỗ trợ phân tích kỹ thuật: Dựa vào các tín hiệu biến động giá cao nhất/ giá thấp nhất, đường SMA (trung bình động),…

Bộ lọc cổ phiếu của công ty Vietstock

Vietstock là một trong những trang web tập trung vào cung cấp các tin tức, phân tích liên quan đến thị trường tài chính, đầu tư, đặc biệt nổi bật với trang thông tin về chứng khoán. Đối với công cụ lọc cổ phiếu, Vietstock cung cấp 4 loại bộ lọc chính:

Bộ lọc sử dụng các chỉ số tài chính: Các chỉ số thông thường để đánh giá cổ phiếu sẽ được sử dụng như ROE, ROA, P/E, EPS, BVPS,…

Bộ lọc tập trung vào biến động giá, khối lượng: Ưu tiên sắp xếp cổ phiếu đề xuất dựa trên mức độ thay đổi về giá và khối lượng.

Bộ lọc đột biến: Với bộ lọc này, nhà đầu tư có thể lựa chọn các tiêu chí có tính đột biến về giá hoặc khối lượng cổ phiếu giao dịch trên thị trường.

Bộ lọc chỉ số RSI và MFI: Dựa vào việc đánh giá sự di chuyển giá cổ phiếu vào các vùng quá mua hoặc quá bán.

2. Thiết Lập Danh Mục Đầu Tư

Danh mục đầu tư còn được biết đến là cơ cấu đầu tư. Tuy nhiên để hiểu rõ danh mục đầu tư là gì thì không phải ai cũng rõ. Vì thế chúng tôi sẽ giải đáp câu hỏi này và hướng dẫn cách xây dựng danh mục đầu tư hiệu quả nhất.

2.1. Danh mục đầu tư là gì?

Danh mục đầu tư còn gọi là cơ cấu đầu tư. Danh mục đầu tư là tập hợp các sản phẩm đầu tư tài chính. Mỗi nhà đầu tư có thể sở hữu các danh mục đầu tư khác nhau, cùng những chiến lược khác nhau để hạn chế rủi ro. Danh mục đầu tư có thể bao gồm cổ phiếu, hợp đồng tương lai, tiền mặt, hợp đồng tương lai…

2.2. Các loại danh mục đầu tư

Hiện nay có các loại danh mục đầu tư như:

• Danh mục đầu tư an toàn là khoản đầu tư có mức độ rủi ro bình thường, lợi nhuận thấp. Danh mục đầu tư này gồm khoản vay ngắn hạn, trái phiếu… với độ rủi ro thấp. Những sản phẩm trong danh mục đầu tư này thường ít bị ảnh hưởng bởi thị trường
• Danh mục đầu tư mạo hiểm là khoản đầu tư có mức độ rủi với lợi nhuận cao. Chủ yếu là đầu tư cổ phiếu. Danh mục đầu tư mạo hiểm thường được quản lý bởi nhà đầu tư không sợ dao động mạnh. Những mã cổ phiếu trong danh mục này thường có chỉ số beta khá cao và khá nhạy với những biến động của thị trường. Thông thường những mã cổ này có chỉ số beta là 2 và có thể tăng gấp 2 nếu gặp những biến động thị trường lớn
• Danh mục đầu tư theo thu nhập: Danh mục này tập trung vào việc tạo ra lợi nhuận thông qua cổ tức hoặc phân phối cho cổ đông. Những mã cổ phiếu trong nhóm này được đanh giá khá an toàn, và mang lại tỷ suất lợn nhuận tốt. Tuy nhiên, những nhóm cổ phiếu này phụ thuộc rất lớn vào chu kỳ kinh tế.
• Danh mục đầu tư đầu cơ có nhiều rủi ro hơn bất kì các danh mục khác. Chỉ nên sử dụng 10% tổng tài sản cho danh mục đầu tư loại này. Với nguyên tắc trong đầu tư, “rủi ro càng cao, lợi nhuận càng lớn”, nhóm cổ phiều này mang lại cho nhà đầu tư nhiều cơ hội gia tăng nhanh tài sản cua mình, tuy nhiên rủi ro rất cao.
• Danh mục đầu tư hỗn hợp là chọn đa dạng hóa các tài sản với độ rủi ro và lợi nhuận khác nhau. Loại hình này sẽ giảm rủi ro trong trường hợp nếu một đầu mục giảm thì sẽ không kéo theo giá của các đầu mục khác.

2.3. Cách phân loại danh mục đầu tư

Cách phân loại danh mục đầu tư như sau:

• Dựa theo mức vật thể gồm có không vật thể, vật thể.
• Dựa theo thời hạn đầu tư gồm có ngắn hạn, trung hạn và dài hạn;
• Dựa theo lợi nhuận gồm có cao, trung, không lợi nhuận.
• Dựa theo hình thức đầu tư gồm có đầu tư thẳng, ủy thác.
• Dựa theo mức độ rủi ro gồm có cao, trung bình, thấp, không rủi ro;
• Dựa theo kiểu: thật (mua vật thật), tài chính (đầu tư trái phiếu, cổ phiếu, và các chứng khoán khác, đầu cơ (mua tài sản như ngoại tệ, kim loại quý, cổ phiếu và khác hay đầu tư để kiếm lãi sau khi giá thay đổi vào tương lại).
• Cổ phiếu, mức thanh khoản: cao (chuyển đổi thành tiền trong thời gian ngắn), trung bình (chuyển đổi thành tiền từ 1-6 tháng), thấp (chuyển đổi thành tiền từ 6 tháng), không có (không thể chuyển đổi thành tiền đơn độc, chỉ trong cá tổng thể).

2.4. Những lưu ý khi xây dựng danh mục đầu tư

Khi xây dựng danh mục đầu tư cần tìm hiểu thật kỹ các loại danh mục đầu tư, cách phân loại danh mục đầu tư sao cho phù hợp với khả năng cũng như khẩu vị rủi ro của mình.

Đa dạng danh mục đầu tư, đây là cách giúp bạn tối ưu hóa khoản đầu tư của mình cũng như giảm thiểu tối đa các rủi ro trong quá trình đầu tư

Lựa chọn những sản phẩm đầu tư và xây dựng danh mục đầu tư dựa trên kiến thức, kinh nghiệm và trải nghiệm của bản thân. Mỗi người sẽ có những danh mục đầu tư riêng, vì vậy hãy lựa chọn và xây dựng cho mình những sản phẩm đầu tư hợp lý nhất nhé.

Học hỏi, tham khảo ý kiến của các chuyên gia tài chính trước khi đầu tư, đây cũng là cách giúp bạn gia tăng kiến thức cũng như có được những kinh nghiệm đầu tư hiệu quả của những người đã có kinh nghiệm.

2.5. Các bước xây dựng danh mục đầu tư hiệu quả

Xây dựng một kế hoạch đầu tư cổ phiếu sẽ giúp bạn biết mình cần làm những gì, phản ứng như thế nào khi thị trường biến động và thiết lập ra các mục tiêu đầu tư trong thị trường tài chính.

Dưới đây sẽ gợi ý cho bạn 6 bước để bắt tay vào xây dựng một kế hoạch đầu tư cổ phiếu hiệu quả.

Bước 1. Xác định tình hình tài chính

Trước khi đầu tư, bạn cần nắm rõ liệu nguồn thu nhập hiện tại của mình có sẵn sàng cho việc đầu tư chứng khoán hay không. Bạn có thể xác định khoản tiền đầu tư dự kiến của mình bằng cách:

Khoản tiền đầu tư = (Các khoản tiết kiệm + Thu nhập sẵn có) – (Chi tiêu hàng tháng + Trích lập dự phòng đủ cho chi tiêu 3-6 tháng)

Sau khi xác định được khoản tiền có thể sử dụng cho việc đầu tư cổ phiếu, bạn cần xác định tỷ lệ giữa khoản tiền đầu tư dài hạn và đầu tư ngắn hạn, tỷ trọng phân bổ số vốn đầu tư như thế nào? (ví dụ trong tổng số vốn đầu tư thì bạn sẽ bỏ ra khoản tiền là bao nhiêu, bạn sẽ đi vay bao nhiêu, và khi cần bổ sung nguồn vốn thì bạn sẽ lấy nó từ đâu?).

Việc xác định số tiền đầu tư ban đầu rất quan trọng bởi vì nếu có rủi ro phát sinh trong quá trình đầu tư, tâm lý của bạn sẽ phản ứng dựa theo số tiền bạn bị thua lỗ.

Bước 2. Thiết lập mục tiêu đầu tư

Trước khi quyết định bỏ tiền ra để mua 1 cổ phiếu đầu tiên, điều quan trọng là phải xác định và xác định đúng mục tiêu đầu tư của bạn. Điều này sẽ giúp bạn xác định loại đầu tư nào là phù hợp để đạt được mục tiêu tài chính của mình.

Tương tự như các lĩnh vực đầu tư khác, trong đầu tư chứng khoán cũng tồn tại mối quan hệ tỷ lệ thuận giữa lợi nhuận và rủi ro – Lợi nhuận kỳ vọng càng cao thì mức độ rủi ro tiềm ẩn càng lớn. Do vậy, bạn nên thiết lập mục tiêu lợi nhuận khả thi và tỷ lệ rủi ro mà bạn có thể chấp nhận. Thông thường, nhiều người sẽ không giao dịch trừ khi lợi nhuận tiềm năng ít nhất gấp ba lần mức độ rủi ro (ví dụ: nếu lợi nhuận mục tiêu của bạn nên là 15.000/cổ phiếu, thì điểm cắt lỗ của bạn là khi giá cổ phiếu giảm 5.000/cổ phiếu).

Bên cạnh đó, mục tiêu lợi nhuận cũng cần được thiết lập theo tuần, tháng, năm bằng giá trị thực hoặc theo tỷ lệ phần trăm của danh mục đầu tư, kèm theo đó là mức rủi ro có thể chấp nhận (thường 5-7% giá trị danh mục); và thường xuyên đánh giá lại chúng sau một khoảng thời gian đầu tư.

Bước 3. Lựa chọn chiến lược đầu tư và lên danh sách cổ phiếu theo dõi

Sau khi thiết lập được mục tiêu đầu tư thì bạn nên tạo cho mình một danh sách các mã cổ phiếu mà bạn muốn đầu tư và dành thời gian tìm hiểu, nghiên cứu tất cả các thông tin liên quan đến các công ty này (ví dụ: lịch sử và đặc điểm của công ty, tình hình tài chính, các chi tiết của đợt phát hành và tổ chức bảo lãnh phát hành). Bạn có thể tìm các thông tin này trong Bản cáo bạch, thông cáo phát hành, trong Báo cáo tài chính của công ty hoặc từ các công ty dịch vụ tư vấn đầu tư.

Bên cạnh đó, bạn có thể sử dụng các Phương pháp đầu tư như CANSLIM, Philips Fisher, SEPA, v.v để chọn lọc được các mã cổ phiếu có tiềm năng tăng trưởng tốt.

Và điều quan trọng là tất cả các quyết định đầu tư chỉ nên đưa ra khi bạn đã có đủ cơ sở thông tin về khoản đầu tư của mình.

Lựa chọn chiến lược đầu tư

Cần xác định tình hình tài chính, mục tiêu tài chính cá nhân. Trong đó cần xem xét độ tuổi hiện tại, số vốn đầu tư ban đầu, thời gian và khả năng tăng vốn đầu tư trong thời gian tới. Tiếp theo là thu nhập muốn có từ đầu tư.

Tính cách và khả năng chấp nhận rủi ro cũng cần được cân nhắc. Bạn có chấp nhận mạo hiểm mất đi một số tiền lớn để thu lại lợi nhuận nhiều hay không.

Dạng danh mục đầu tư mạo hiểm không phù hợp với người thích an toàn. Ngược lại, danh mục an toàn sẽ không phù hợp với những nhà đầu tư liều lĩnh. Hãy chọn một loại hình đầu tư phù hợp sau khi cân nhắc tất cả các yếu tố kể trên.

Xây dựng danh mục đầu tư

Cần phân chia vốn cho các loại sản phẩm tài chính một cách hợp lý. Chia nhỏ những sản phẩm tài chính lớn thành các mục. Các sản phẩm tài chính nhỏ cũng có lợi nhuận tiềm năng và rủi ro khác nhau.

Ví dụ với sản phẩm cổ phiếu, có thể phân chia vốn đầu tư cho nhiều lĩnh vực khác nhau như lĩnh vực tiêu dùng, lĩnh vực bất động sản,… Với trái phiếu có thể phân bổ số lượng thành trái phiếu ngắn hạn và dài hạn; trái phiếu chính phủ và trái phiếu doanh nghiệp,…

Xây dựng danh mục đầu tư phù hợp nhất với bản thân mình

Đánh giá chi tiết và kỹ lưỡng danh mục đầu tư

Đã thiết lập một danh mục đầu tư, cần phân tích và đánh giá thường xuyên. Thay đổi về giá trên thị trường sẽ khiến tỷ trọng ban đầu thay đổi. Muốn đánh giá phân bổ nguồn vốn đầu tư, cần phân loại các khoản đầu tư theo lượng. Tiếp đến, xác định phần trăm giá trị của các khoản so với tổng thể.

Các yếu tố theo thời gian có thể thay đổi là tình hình tài chính, khả năng chấp nhận rủi ro và nhu cầu tương lai. Nếu các điều này thay đổi, cần điều chỉnh danh mục đầu tư cho phù hợp.

Tái cân bằng lại danh mục

Xem xét các tác động của thuế đến vấn đề bán tài sản ở thời điểm hiện tại. Nhất là trước khi tái cân bằng danh mục đầu tư.

Xác định được cần giảm mã chứng khoán nào và khối lượng giảm bao nhiêu hãy quyết định xem sẽ mua mã chứng khoán nào khác để bù vào khoảng trống với số tiền thu được từ việc bán mã chứng khoán cũ.

Bước 4. Tìm điểm mua cổ phiếu

Không phải cổ phiếu của một doanh nghiệp tốt lúc nào cũng đem lại gia tăng về giá trị. Sự thay đổi của cổ phiếu có tính chu kỳ theo diễn biến kinh tế, ngành nghề. Các yếu tố như chính sách của cơ quan quản lý Nhà nước, tình hình chính trị, lạm phát ảnh hưởng lớn tới thị trường, tác động đến cung cầu trên thị trường chứng khoán.

Do đó, để có thể tìm được điểm mua thích hợp nhà đầu tư phải nắm bắt được phương pháp phân tích cơ bản và phân tích kỹ thuật trong đầu tư chứng khoán.

Có hai loại thời điểm:

• Thời điểm chung của thị trường: Các yếu tố như chu kỳ kinh tế, lãi suất lạm phát, hậu Covid, v.v… có thể được sử dụng để xác định thời điểm chung của thị trường.
• Thời điểm của từng loại cổ phiếu cụ thể: Các yếu tố như tin tức chia cổ tức, tăng vốn, báo cáo kết quả kinh doanh,v.v hoặc dùng phân tích kỹ thuật để xác định điểm mua.

Bước 5. Tìm điểm bán cổ phiếu

Khi đầu tư, mục đích cơ bản nhất là thu được lợi nhuận. Mua cổ phiếu mới chỉ là một nửa của quãng đường đầu tư, việc khi nào bán ra hay xác định “cách bán” cổ phiếu chính là nữa quãng đường còn lại và nó đóng vai trò quan trọng không kém.

Thời điểm bán cổ phiếu thường phụ thuộc vào mục tiêu lợi nhuận, mức lỗ chấp nhận, hoặc mục tiêu cổ tức của mỗi nhà đầu tư. Vì thế, trong đầu tư, một yếu tố quan trọng là tính kỷ luật.

Sau đây là một số nguyên tắc mà bạn có thể tham khảo và thực hiện:

• Bán khi đạt được mục tiêu lợi nhuận;
• Bán khi cổ phiếu giảm quá mức lỗ chấp nhận;
• Bán khi cổ phiểu không còn thỏa các tiêu chí theo phương pháp giao dịch mà bạn chọn hoặc triển vọng tăng trưởng trong tương lai không còn hấp dẫn nữa.

Sau khi bán, dù cổ phiếu có tiếp tục tăng thì cũng đừng lấy làm tiếc. Hãy đầu tư theo nguyên tắc và kỷ luật!

Bước 6. Viết nhật ký giao dịch và ghi nhớ những vụ mua bán thành công

Sau mỗi ngày giao dịch, bạn nên dành chút thời gian để tổng kết lãi/lỗ, ghi lại những diễn biến xảy ra trong phiên, và thêm những bình luận, cảm xúc của mình vào cuốn sổ nhật ký. Đồng thời, ghi nhớ chi tiết các giao dịch thắng/thua mình đã tham gia, tìm nguyên nhân của kết quả đó để rút kinh nghiệm cho những lần sau à Điều này sẽ giúp bạn tăng thêm kinh nghiệm và tâm lý vững vàng trong những lần giao dịch kế tiếp.

Xây dựng được một kế hoạch đầu tư thích hợp thật không dễ dàng, đặc biệt là đối với những nhà đầu tư mới. Do đó, bạn cần biết rõ bản thân mình và thử phân tích theo các vấn đề nêu trên trước khi đưa ra quyết định đầu tư. Và khi đã quyết định đầu tư, bạn cũng nên có sự điều chỉnh mục tiêu, chiến lược một cách linh động để phù hợp với những biến động của thị trường và gia tăng lợi nhuận.