Các mô hình nến quan trọng
1. Đọc Hiểu Thanh Nến
Sau khi Steve Nison giới thiệu các mẫu nến Nhật cho thế giới phương Tây, những hành động giá ngắn hạn được gọi là mô hình. Kể từ đó, nến đã trở thành loại biểu đồ phổ biến nhất để phân tích hành động giá. Để có thể áp dụng được phân tích kỹ thuật trong giao dịch bạn phải hiểu được cây nến đó nó đang nói lên điều gì?
Một cây nến chứa đựng rất nhiều thông tin, dữ liệu thị trường trong một khoảng thời gian nhất định.
- Giá mở cửa (Open – O)
- Giá cao nhất (High – H)
- Giá thấp nhất (Low – L)
- Giá đóng cửa (Close – C)
1.1. Độ dài nến (Range)
Độ dài nến (Range) cho chúng ta thấy tổng chiều dài của toàn bộ hành trình mà hành động giá đã đi qua, trong thời gian cây nến đó hình thành. Nó cho chúng thấy mức độ biến động của thị trường trong khoảng thời gian đó. Nến càng dài thì thị trường càng biến động. Nến càng ngắn thì thị trường càng yên tĩnh.
1.2. Thân nến (Body)
Thân nến đánh dấu nơi mà bên mua và bên bán cạnh tranh nhau, nó cho chúng ta biết bên nào đang thắng thế, hoặc bên nào đang yếu hơn. Thân nến cho thấy sức mạnh của cây nến.
Nếu nến đóng cửa cao hơn mở cửa, vậy thì ta không cần quan tâm trong thời gian đó đã xảy ra chuyện gì, ta chỉ cần biết kết quả là bên mua đang thắng thế. Giá đóng cửa cao hơn giá mở cửa, Nến tăng.
Nếu nến đóng cửa thấp hơn mở cửa, trong một khoảng thời gian, cho chúng ta thấy bên bán đang thắng thế. Giá đóng cửa thấp hơn giá mở cửa, Nến giảm.
Nến tăng có thân càng dài, tức là sức mạnh của bên mua vượt xa bên bán. Ngược lại nến giảm càng dài, thì bên bán đang vượt xa bên mua.
Nếu giá đóng (gần) bằng giá mở, bên mua và bên bán đang cạnh tranh nhau. Thị trường đơn giản là chưa quyết định được nó sẽ đi đâu, đây gọi là nến Doji. Nhưng thôi mấy cái tên đó không quan trọng, miễn sao chúng ta hiểu nó đang diễn biến như thế nào?
Quan sát 1 cây nến, các bạn phải hiểu được 2 điều cốt lõi:
- Thị trường đang tăng hay giảm?
- Độ tăng giảm đó có mạnh mẽ không?
1.3. Bóng nến (Shadow)
Bóng nến thể hiện lực mua hoặc lực bán. Bóng trên càng dài, lực bán càng mạnh. Bóng dưới càng dài thì lực mua càng mạnh. Bóng trên và bóng dưới của cây nến là tiền đề quan trọng của 2 khái niệm chấp nhận giá (acceptance) và từ chối giá (rejection).
Bóng ngắn thể hiện giá đã chấp nhận tăng lên, hoặc giảm xuống. Bóng dài thể hiện giá từ chối tăng lên, hoặc từ chối giảm xuống.
2. Các Mô Hình Nến Quan Trọng
2.1. Mô Hình Nến Doji Đuôi Dài & Nến Búa (PinBar)
Mô hình nến Doji là mô hình nến mà giá đóng cửa và giá mở cửa bằng nhau hoặc gần bằng nhau, tức là thân nến sẽ rất nhỏ, chỉ như là 1 đường ngang mỏng nếu chúng ta quan sát trên biểu đồ.
Nến Doji trông như một cây thánh giá với cùng giá mở cửa và đóng cửa, hoặc giá mở cửa và đóng cửa gần bằng nhau.
Mô hình nến Doji thể hiện sự do dự hoặc sự tranh chấp giữa bên Mua và bên Bán (hơi tương tự như nến Con xoay). Giá di chuyển lên trên và xuống dưới trong suốt phiên giao dịch nhưng lại đóng cửa rất gần so với giá mở cửa.
Không có bên nào cả Mua và Bán có thể nắm quyền kiểm soát và kết quả là hòa nhau, dẫn đến việc thể hiện nến Doji.
Trong một nến Doji, giá cơ bản là không thay đổi. Vì thế, nó đại diện cho sự thiếu quyết đoán của thị trường. Thị trường đang có dấu hiệu giằng co.
Có 5 loại nến Doji: dựa vào độ dài của bóng nến trên và dưới khác nhau được chia thành các loại sau:
- Doji Cổ Điển (Classic Doji)
- Doji Chân Dài (Long-Leg Doji)
- Doji Chuồn Chuồn (Dragonfly Doji)
- Doji Bia Mộ (Gravestone Doji)
- Doji Bôn Giá (Four-Price Doji)
Khi một cây nến Doji xuất hiện, bạn cần chú tâm đặc biệt đến cây nến trước đó.
- Nếu một cây Doji xuất hiện sau một loạt nến tăng với thân nến dài (kiểu như nến tăng Marubozu) thì dấu hiệu mà Doji mang lại có thể là bên Mua đang đuối sức và yếu dần đi. Để giá tiếp tục tăng, cần phải có nhiều người Mua hơn nhưng có vẻ như không còn ai nữa. Bên Bán đang tham gia vào và có khả năng sẽ đẩy giá xuống.
- Nếu một cây Doji xuất hiện sau một loạt nến giảm với thân nến dài (kiểu như nến giảm Marubozu) thì dấu hiệu mà Doji mang lại có thể là bên Bán đang đuối sức và yếu dần đi. Để giá tiếp tục giảm, cần phải có nhiều người Bán hơn nhưng có vẻ như không còn ai nữa. Bên Mua đang tham gia vào và có khả năng sẽ đẩy giá lên.
- Trong một xu hướng giảm giá đã chững lại thì bên Mua cần phải thể hiện sức mạnh bằng cách xác nhận sự đảo chiều. Một cây nến tăng trở lại có giá đóng cửa nằm phía trên giá mở cửa của cây nến giảm trước đó sẽ là tính hiệu đảo chiều tăng rất đẹp.
Mô Hình Nến Pin Bar (Pinocchio Bar)
Pin Bar mô phỏng lại cái mũi dài của cậu bé người gỗ Pinocchio. Vì thế nó còn được gọi với cái tên khác là Pinocchio Bar). Nó có 1 cái đuôi dài, càng dài thì càng gọi là Pin Bar tốt. Đuôi còn lại của Pin Bar phải gần với phần thân nến, càng gần càng tốt.
Đối với Pin Bar tăng giá (Bullish Pin Bar), đuôi dưới chiếm phần lớn chiều dài nến.
Cái đuôi của Pinbar cho thấy một sự từ chối giá rất mạnh. Khi hình thành cái đuôi này, giá đã tạm thời phá được một vùng hỗ trợ, nhưng lực mua lên đã mạnh hơn và đủ sức đẩy cây nến đóng cửa về phía còn lại. Ngược lại đối với Pin Bar giảm giá (Bearish Pin Bar), giá tạm thời phá được vùng kháng cự nhưng lực bán xuống mạnh hơn đã đẩy cây nến về phía hướng xuống dưới vùng kháng cự.
Thiết lập tín hiệu giao dịch
- Điểm vào lệnh (Entry): Giá phá qua mũi nến Doji/ Pin Bar, chúng ta có thể xem xét vào lệnh. Thường chờ giá đóng cửa của cây nến tiếp theo để xác nhận. Hoặc chờ giá hồi về 50% cây nến Doji/ Pin Bar để xem xét vào lệnh
- Điểm dừng lỗ (Stoploss): Thường là nằm bên dưới cây nến Doji/ Pin Bar (lệnh Buy) hoặc bên trên cây Doji/ Pin Bar (lệnh Sell)
- Điểm chốt lời (Takeprofit): Theo tỉ lệ RR hoặc theo kỳ vọng lợi nhuận của mỗi người, cũng có thể là vị trí kháng cự (đối với lệnh Buy) hoặc hỗ trợ (lệnh Sell) gần nhất
2.2. Mô Hình Nến Marubozu
Nến Marubozu là một nến không có bóng nến mà chỉ có thân nến dài. Tức là cây nến chỉ có giá mở cửa (Open) và giá đóng cửa (Close). Lúc này, giá mở cửa và giá đóng cửa đã trùng với giá cao nhất hoặc thấp nhất phiên.
Có thể thấy 2 dạng Marubozu như dưới đây:
Marubozu Tăng (thân nến xanh) không có bóng trên bóng dưới vì giá mở cửa đã trùng với giá thấp nhất (Open = Low), còn giá đóng cửa trùng với giá cao nhất (Close = High). Đây là một mô hình nến tăng mạnh, thể hiện bên Mua đã thắng thế.
- Nó thường là dấu hiệu đầu tiên của việc giá sẽ tăng tiếp
- Hoặc là dấu hiệu đảo chiều từ giảm giá sang tăng giá.
Marubozu Giảm (thân nến đỏ) không có bóng trên và dưới vì giá mở cửa đã trùng với giá cao nhất (Open = High), còn giá đóng cửa trùng với giá thấp nhất (Close = Low). Đây là một mô hình nến giảm mạnh, thể hiện bên Bán đã thắng thế.
- Nó thường là dấu hiệu đầu tiên của việc giá sẽ giảm tiếp.
- Hoặc là dấu hiệu đảo chiều từ tăng giá sang giảm giá.
Còn ngược lại, khi xuất hiện nến Marubozu giảm, thị trường báo hiệu sắp có xu hướng giảm mạnh. Chúng ta cần đặt lệnh Bán sau khi cây nến Marubozu xuất hiện.
Một Marubozu là đối cực của Doji. Giá mở cửa và giá đóng cửa của nó là ở cuối cực của nến. Trực quan, nó là một khối.
Một Marubozu đóng cửa cao hơn biểu thị sức mạnh tăng mạnh mẽ trong khi một đóng cửa thấp hơn cho thấy sự suy giảm cực đoan.
Thiết lập tín hiệu giao dịch
- Điểm vào lệnh (Entry): Sau khi nến Marubozu đóng nến, chúng ta có thể xem xét vào lệnh.
- Điểm dừng lỗ (Stoploss): Thường là nằm bên dưới cây nến Marubozu Tăng (lệnh Buy) hoặc bên trên cây Marubozu Giảm (lệnh Sell).
- Điểm chốt lời (Takeprofit): Theo tỉ lệ RR hoặc theo kỳ vọng lợi nhuận của mỗi người, cũng có thể là vị trí kháng cự (đối với lệnh Buy) hoặc hỗ trợ (lệnh Sell) gần nhất.
Ví dụ dưới đây là biểu đồ chỉ số VNINDEX trên khung thời gian ngày (D1), xuất hiện mô hình nến Marubozu giảm rất đẹp. Chúng ta có thể xem xét tham gia vào thị trường lệnh Sell (Short) tại vị trí cây nến Marubozu đóng cửa. Điểm dừng lỗ phía trên cây nến Marubozu hoặc vùng kháng cự gần nhất. Điểm chốt lời theo tỉ lệ R:R = 1:2 hoặc vùng hỗ trợ gần nhất.
2.3. Mô Hình Nến Bao Trùm Tăng & Nhấn Chìm Giảm
Mô Hình Nến Bao Trùm Tăng (Bullish Engulfing Pattern) xuất hiện khi có một cây nến giảm nhưng ngay sau đó là một cây nến tăng rất lớn. Mô hình nến “bao trùm” hoàn toàn cây nến giảm trước. Điều này có nghĩa là bên Mua đã thắng thế và một đợt tăng giá có thể xảy ra.
Mô hình nến Nhấn Chìm Giảm trái ngược với mô hình Bao Trùm Tăng. Cây nến giảm xuất hiện sau “nhấn chìm” hoàn toàn cây nến tăng phía trước. Điều này có nghĩa là bên Bán đã quyết định đẩy giá xuống mạnh sau một giai đoạn tăng giá hoặc đi ngang (sideway).
Việc giao dịch với mô hình nến Nhấn Chìm Giảm cũng tương tự như Bao Trùm Tăng. Chỉ khác là chiều giao dịch của xu hướng. Bạn có thể tham khảo cách thiết lập tín hiệu giao dịch dưới đây.
Thiết lập giao dịch
- Điểm vào lệnh (Entry): Giá phá qua giá cao nhất của mô hình Bao Trùm Tăng hoặc phá qua giá thấp nhất đối với mô hình Nhấn Chìm Giảm
- Điểm dừng lỗ (Stoploss): Thường là nằm bên dưới mô hình nến Bao Trùm Tăng (lệnh Buy) hoặc bên trên mô hình Nhấn Chìm Giảm (lệnh Sell)
- Điểm chốt lời (Takeprofit): Theo tỉ lệ RR hoặc theo kỳ vọng lợi nhuận của mỗi người, cũng có thể là vị trí kháng cự (đối với lệnh Buy) hoặc hỗ trợ (lệnh Sell) gần nhất
2.4. Mô Hình Ba Nến Đảo Chiều
Mô hình Ba Nến Đảo Chiều Tăng thường xuất hiện ở giai đoạn cuối của xu hướng giảm. Nó thể hiện rằng xu hướng giảm có thể đã hết và xu hướng tăng đã bắt đầu. Để có một mô hình Ba Nến Đảo Chiều Tăng đúng, cần chú ý các đặc điểm sau:
- Cây nến đầu tiên thường nằm ở cuối cùng của xu hướng giảm, thể hiện qua hình ảnh một cây nến giảm dài.
- Cây nến thứ 2 là một cây nến tăng, chạm vào phần giữa của cây nến giảm trước đó.
- Cây nến thứ 3 cần đóng cửa phía trên cây nến đầu tiên nhằm xác định rằng bên Mua đã thắng thế.
Ngược lại, mô hình Ba Nến Đảo Chiều Giảm sẽ nằm ở cuối cùng của xu hướng tăng. Nó thể hiện rằng xu hướng tăng có thể đã kết thúc và xu hướng giảm bắt đầu.
- Cây nến đầu tiên thường nằm ở cuối cùng của xu hướng tăng, thể hiện qua hình ảnh một cây nến tăng dài.
- Cây nến thứ 2 là một cây nến giảm, chạm vào phần giữa của cây nến tăng trước đó.
- Cây nến thứ 3 cần đóng cửa phía dưới cây nến đầu tiên nhằm xác định rằng bên Bán đã thắng thế.
Chúng ta áp dụng cả hai mô hình để đáy bắt đỉnh xu hướng. Như những mô hình trước, để tăng tính hiệu quả chúng ta nên kết hợp với những công cụ và chỉ báo kỹ thuật khác. Có thể giao dịch tại các vùng hỗ trợ kháng cự, các đường xu hướng hoặc các vùng hợp lưu của nhiều yếu tố. Dưới đây là cách thiết lập tín hiệu giao dịch lần lượt cho 2 mô hình nến bạn có thể tham khảo.
Thiết lập tín hiệu giao dịch
- Điểm vào lệnh (Entry): Vào lệnh tại giá đóng cửa của cây nến thứ 3
- Điểm dừng lỗ (Stoploss): Thường là nằm bên dưới mô hình nến (lệnh Buy) hoặc bên trên mô hình nến (lệnh Sell)
- Điểm chốt lời (Takeprofit): Theo tỉ lệ RR hoặc theo kỳ vọng lợi nhuận của mỗi người, cũng có thể là vị trí kháng cự (đối với lệnh Buy) hoặc hỗ trợ (lệnh Sell) gần nhất
3. Tổng Kết Các Mô Hình Nến Nhật Thông Dụng Thường Gặp
Sau đây, TRADERPTKT sẽ tổng kết một số mô hình nến thường gặp trên biểu đồ giao dịch hiện nay. Mô hình nến Nhật được thể hiện thông qua các mức giá mở cửa, cao nhất, thấp nhất, đóng cửa của một khoảng thời gian nhất định nào đó.
- Nếu giá đóng cửa cao hơn giá mở cửa thì đó là một cây nến tăng.
- Nếu giá đóng cửa thấp hơn giá mở cửa thì đó là một cây nến giảm.
- Khoảng cách giữa giá mở cửa và giá đóng cửa được gọi là thân nến.
- Phần đuôi nằm ngoài thân nến thể hiện biên độ cao/thấp thì được gọi là bóng nến.
- Giá nằm ở đỉnh bóng trên là giá cao nhất phiên.
- Giá nằm ở đáy bóng dưới là giá thấp nhất phiên.
- Thân nến dài chứng tỏ lực Mua hoặc Bán mạnh. Thân càng dài thì cho thấy lực càng mạnh.
- Thân nến ngắn chứng tỏ lực Mua hoặc Bán yếu.
- Bóng nến trên thể hiện mức giá cao nhất trong phiên.
- Bóng nến dưới thể hiện mức giá thấp nhất trong phiên.
Có nhiều loại mô hình nến và chúng được sắp xếp tùy vào số lượng nến tạo thành mô hình đó.
Kết hợp phân tích biểu đồ với các mô hình nến và lý thuyết về hỗ trợ, kháng cự, đường xu hướng và các chỉ báo sẽ giúp chúng ta có kết quả giao dịch tốt hơn.
Mô hình nến có thể đưa ra những tín hiệu về sự đảo chiều hay tiếp diễn của giá nhưng không có nghĩa rằng sự đảo chiều hay tiếp diễn này chắc chắn sẽ xảy ra. Chúng ta cần cân nhắc đến những biến động của thị trường tại thời điểm đó cũng như những hành động của giá.
