Giá cổ phiếu luôn biến động không ngừng do chịu nhiều yếu tố ảnh hưởng từ vĩ mô cho đến vi mô. Biết được những yếu tố nào ảnh hưởng đến giá cổ phiếu, nhà đầu tư sẽ càng lượng hoá được cơ hội và rủi ro cho mỗi quyết định đầu tư của mình.

Trên thị trường chứng khoán, phần lớn nhà đầu tư tham gia để tìm kiếm lợi nhuận, tức là số tiền thu về sau khi đầu tư cao hơn giá vốn bỏ ra. Mục tiêu thường thấy nhất là chênh lệch giá, hay nói cách khác là tìm cách mua cổ phiếu ở mức giá thấp và bán lại ở mức cao hơn. Giá cổ phiếu, vì thế, được nhiều nhà đầu tư đánh giá là tiêu chí quan trọng để ra quyết định mua bán một cổ phiếu.

Để tìm được điểm mua, dự đoán được xu hướng giá cổ phiếu, một câu hỏi mà mỗi nhà đầu tư phải nắm rõ là: Điều gì quyết định giá cổ phiếu tăng hay giảm?

1. Chính sách kinh tế vĩ mô

Sự biến động lên xuống của nền kinh tế thị trường tác động không nhỏ đến giá cổ phiếu tại thị trường chứng khoán. Cụ thể, khi nền kinh tế tăng trưởng ổn định sẽ tạo ra môi trường thuận lợi cho các doanh nghiệp phát triển, tối ưu lợi nhuận và tăng khả năng quay vòng vốn, từ đó có những ảnh hưởng tích cực đến giá cổ phiếu. Từ đó thu hút nhiều nhà đầu tư hơn nhờ vào tiềm năng trả cổ tức cho cổ đông cao hơn.

Ngược lại, nếu nền kinh tế thị trường có dấu hiệu suy thoái, khủng hoảng hay lạm phát cao gây khó khăn cho sự phát triển của các doanh nghiệp. Từ đó, dẫn đến giá cổ phiếu cũng sẽ bị ảnh hưởng tiêu cực và các nhà đầu tư có xu hướng bán tháo cổ phiếu để cắt lỗ, chuyển sang các công cụ đầu tư ít rủi ro hơn. Vì vậy, có thể nói nền kinh tế thị trường đóng một vai trò quan trọng trong việc điều tiết thị giá trên thị trường chứng khoán.

Tình hình chính trị cũng có tính quyết định đến giá của cổ phiếu bởi khi xuất hiện sự bất ổn về chính trị, nhà đầu tư không đủ tự tin để tiếp tục đầu tư nên giá cổ phiếu sẽ có xu hướng giảm. Ngược lại, với nền chính trị ổn định, chính phủ có nhiều cơ chế thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển sẽ tạo ra tác động tích cực đối với giá cổ phiếu.

2. Tăng trưởng GDP

Giá cổ phiếu bị chi phối lớn bởi nền kinh tế thế giới và đặc biệt của nền kinh tế quốc gia. GDP là giá trị thị trường của tất cả hàng hóa và dịch vụ cuối cùng được sản xuất ra trong phạm vi một lãnh thổ nhất định trong một thời kỳ nhất định. Khi mức tăng trưởng GDP có xu hướng phát triển tốt đồng nghĩa với việc người lao động tăng thêm thu nhập.

Khi nền kinh tế ổn định, tăng trưởng sẽ tạo ra môi trường thuận lợi để các doanh nghiệp phát triển, từ đó ảnh hưởng tích cực tới giá cổ phiếu. Khi thu nhập trở nên ổn định hơn nhiều người sẽ có xu hướng tìm kiếm thêm các kênh đầu tư để tiền sinh lời. Ngoài ra khi GDP tăng cao, nền kinh tế phát triển, thu nhập cá nhân gia tăng sẽ kích thích nhu cầu hàng hóa, tiêu dùng.

Đi kèm là sự thúc đẩy sản xuất, hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp phát triển, lợi nhuận tăng trưởng sẽ đẩy giá cổ phiếu tăng cao. Do đó có thể thấy mức tăng trưởng GDP là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến giá cổ phiếu.

Trong trường hợp khác, nếu nền kinh tế suy thoái hoặc có khủng hoảng gây ảnh hưởng tiêu cực tới việc kinh doanh của các doanh nghiệp, giá cổ phiếu sẽ có xu hướng giảm. Biến động giá cổ phiếu thường cao hơn và tiểm ẩn nhiều rủi ro hơn khi nền kinh tế bị rơi vào khủng hoảng.

3. Lãi suất

Một trong những yếu tố quan trọng về chính sách ảnh hưởng đến giá cổ phiếu là lãi suất. Có thể hiểu rằng, doanh nghiệp khi hoạt động sẽ cần tiền để xoay vòng vốn, do đó cần phải vay một khoản tiền từ ngân hàng.

Nếu lãi suất ngân hàng tăng sẽ làm tăng chi phí doanh nghiệp. Từ đó, hạ thấp lợi nhuận mà doanh nghiệp dẫn đến việc ảnh hưởng đến nguồn lợi nhuận của các cổ đông trong công ty.

4. Tỷ giá

Tỷ giá được hiểu là giá trị của một đồng tiền khi chuyển đổi sang một đồng tiền khác. Đặc biệt với các doanh nghiệp lớn thì việc xuất, nhập khẩu tỷ giá ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động kinh doanh. Do đó tỷ giá cũng ảnh hưởng khá lớn đến giá cổ phiếu.

Ví dụ một đồng đô la rớt giá có nghĩa là giá trị của nó giảm so với giá trị thực của nó. Nếu bình thường 1 đô la có thể mua được 1 hộp bánh thì khi đồng đô la mất giá bạn phải mất 1,5 đô la để mua hộp bánh đó.

Tương tự đối với các loại hàng hoá khác và cổ phiếu cũng không ngoại lệ. Khi tỷ giá giảm giá trị cổ phiếu không đổi nhưng thị giá của cổ phiếu đều tăng. Từ đó gây ảnh hưởng lớn đến giá cổ phiếu nói riêng và cả thị trường kinh tế nói chung.

5. Truyền thông

Thị trường chứng khoán là thị trường nhạy cảm, chỉ một thông tin gây nhiễu xuất hiện cũng có thể làm thị trường dao động dữ dội. Đối với bất kỳ doanh nghiệp nào đang có cổ phiếu trên sàn giao dịch họ rất ngại những thông tin truyền thông xấu. Giá cổ phiếu cũng sẽ chịu ảnh hưởng trực tiếp từ các thông tin truyền thông về doanh nghiệp.

Nếu doanh nghiệp đang có cổ phiếu trên sàn nhưng vướng phải những tin tức truyền thông xấu (ví dụ như trốn thuế, sản phẩm trục trặc không tốt..v.v.) sẽ khiến niềm tin của khách hàng đối với doanh nghiệp bị giao động, nhà đầu tư sẽ ra sức bán để tránh rủi ro từ đó cổ phiếu doanh nghiệp đó sẽ có xu hướng giảm mạnh.

Có rất nhiều trường hợp giá cổ phiếu bị ảnh hưởng mạnh bởi các thông tin truyền thông. Do đó truyền thông cũng là một yếu tố ảnh hưởng đến giá cổ phiếu mà nhà đầu tư cần xem xét. Dự đoán của các chuyên gia tài chính về tình hình tài chính, thông tin về hoạt động kinh doanh của công ty sẽ ảnh hưởng tới biến động giá cổ phiếu theo hướng tốt hoặc xấu.

Tâm lý nhà đầu tư là yếu tố ảnh hưởng nhiều đến quyết định mua bán, giao dịch. Nhà đầu tư cần lọc được những thông tin chính xác và đưa ra quyết định đầu tư khi đã có những tính toán kỹ lưỡng.

6. Quy luật cung cầu

Cổ phiếu, tương tự bất kỳ loại hàng hóa nào, đều bị chi phối bởi quy luật cung cầu. Nếu số lượng nhà đầu tư mua cổ phiếu (cầu) nhiều hơn lượng nhà đầu tư bán cổ phiếu đó (cung) thì giá của cổ phiếu đó sẽ có xu hướng tăng lên và ngược lại.

Quy luật cung cầu là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến giá cổ phiếu. Việc theo dõi quy luật cung cầu trên thị trường và nhạy bén trước những thông tin tài chính giúp nhà đầu tư có thể có cơ hội mua thấp bán cao và thu về cho mình lợi nhuận tối ưu khi đầu tư.

7. Tài chính của doanh nghiệp (yếu tố cốt lõi)

Đầu tư cổ phiếu đồng nghĩa với việc gián tiếp đầu tư vào các công ty, các sản phẩm dịch vụ của công ty đó. Do đó yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến giá cổ phiếu đó là tình hình hoạt động kinh doanh của công ty.

Công ty làm ăn tốt giá cổ phiếu sẽ tăng và ngược lại. Do đó để lựa chọn được cổ phiếu tốt, nhà đầu tư cần tìm hiểu các báo cáo tài chính, các chỉ số tài chính và định hướng tương lai của doanh nghiệp. Báo cáo tài chính của công ty sẽ nói lên lợi nhuận, doanh thu từ các dự án, quay vòng vốn ..v.v. thể hiện sự phát triển của doanh nghiệp.

Nếu một doanh nghiệp có kết quả hoạt động kinh doanh tốt, có khả năng vẫn sẽ tiếp tục phát triển trong tương lai thì giá cổ phiếu của công ty đó sẽ có xu hướng tăng mạnh. Ngược lại, khi doanh nghiệp có kết quả hoạt động kinh doanh không phát triển, có xu hướng bị đình trệ thì cổ phiếu của doanh nghiệp đó sẽ giảm.

Trong đó có ba yếu tố tới giá cổ phiếu từ tài chính của doanh nghiệp gồm mức cổ tức bằng tiền, giá trị hiện tại của doanh nghiệp và tăng trưởng lợi nhuận/dòng tiền của doanh nghiệp.

• Cổ tức bằng tiền nếu được duy trì với một tỷ lệ ổn định sẽ tác động tích cực đến giá cổ phiếu. Tuy nhiên, nếu tỷ lệ cổ tức quá cao sẽ là yếu tố phải quan tâm, bởi điều này cho thấy doanh nghiệp đang thiếu ý tưởng kinh doanh để mang lại tăng trưởng.
• Giá trị hiện tại của doanh nghiệp được xác định bằng các phương thức định giá P/E, P/B, giúp đánh giá doanh nghiệp mục tiêu với các doanh nghiệp khác cùng ngành.
• Còn tốc độ tăng trưởng lợi nhuận là yếu tố giúp cổ phiếu được định giá cao hơn.

Nhận biết về những yếu tố ảnh hưởng đến giá cổ phiếu đóng vai trò quan trọng trong việc ra quyết định mua – bán, góp phần đánh giá chính xác giá trị thực của cổ phiếu. Ngoài ra, nhận biết và nghiên cứu đầy đủ về các yếu tố tác động đến cổ phiếu sẽ giúp nhà đầu tư tránh được cái nhìn phiến diện, cảm tính về các cổ phiếu.

Đồng thời, hiểu về các yếu tố ảnh hưởng cũng giúp nhà đầu tư khó bị ảnh hưởng tâm lý khi đối diện với các thông tin gây nhiễu trên thị trường.