Nhân Dân Tệ (CNY) Đang Trỗi Dậy
Cụm từ “Nhân dân tệ đang nổi lên như một thế lực mới trong các kế hoạch tài chính toàn cầu” không phải là một khẩu hiệu hoa mỹ, mà là cách tóm lược một chiến lược dài hơi của Trung Quốc đang dần hiện hình trên bản đồ tiền tệ thế giới. Có thể làm rõ qua 5 lớp ý chính dưới đây 👇
1. Nhân dân tệ (CNY) có “đang thách thức” USD?
Cần nhìn rõ rằng thực tế cụm từ “Nhân dân tệ đang nổi lên như một thế lực mới trong các kế hoạch tài chính toàn cầu” thực ra không nhằm gây ấn tượng hay tạo cảm giác kịch tính. Nó chỉ đơn giản là một cách nói gọn cho một quá trình âm thầm nhưng rất có chủ đích mà Trung Quốc đã theo đuổi suốt nhiều năm. Khi nhìn kỹ hơn, ta sẽ thấy đây không phải là câu chuyện “soán ngôi” USD, mà là câu chuyện làm cho chiếc ngai vàng ấy bớt cô độc.
USD vẫn là vua, nhưng không còn một mình trên ngai. Trung Quốc không tìm cách lật đổ USD ngay lập tức, mà giảm sự phụ thuộc vào USD trong:
- Thanh toán thương mại song phương
- Dự trữ ngoại hối của các quốc gia thân Trung Quốc
- Giao dịch năng lượng, nguyên liệu thô
Thực tế, USD vẫn đang giữ vai trò trung tâm của hệ thống tài chính toàn cầu, từ thương mại, đầu tư cho tới dự trữ ngoại hối. Trung Quốc hiểu rất rõ điều đó. Vì thế, Bắc Kinh không chọn con đường đối đầu trực diện, càng không mơ đến việc thay thế USD trong một sớm một chiều. Thay vào đó, họ kiên nhẫn bào mòn vị thế độc quyền của đồng bạc xanh bằng những bước đi nhỏ, đều và khó đảo ngược.
Trước hết là trong thanh toán thương mại song phương. Ngày càng nhiều hợp đồng giữa Trung Quốc với Nga, Iran, các nước Trung Á, châu Phi hay thậm chí một số đối tác ở Trung Đông được thanh toán trực tiếp bằng Nhân dân tệ, bỏ qua khâu trung gian USD. Song song đó, Trung Quốc khuyến khích các quốc gia có quan hệ kinh tế – chính trị mật thiết nắm giữ Nhân dân tệ như một phần dự trữ ngoại hối, dù tỷ trọng còn khiêm tốn.
Đáng chú ý hơn là mảng năng lượng và nguyên liệu thô. Việc từng bước đưa Nhân dân tệ vào giao dịch dầu mỏ, khí đốt hay kim loại cơ bản không chỉ mang ý nghĩa kinh tế, mà còn là thông điệp địa chính trị: Trung Quốc muốn xây dựng những “vùng thanh toán” ít phụ thuộc vào hệ thống tài chính do Mỹ chi phối.
Đó là chiến lược xói mòn theo thời gian, chậm rãi nhưng bền bỉ. Và chính sự chậm rãi ấy mới là điều khiến nhiều người dễ đánh giá thấp, cho đến khi nhìn lại thì cục diện đã khác đi khá nhiều.
2. Thanh toán thương mại bằng CNY đang tăng đều
Nếu phải chỉ ra một chỉ báo thực tế nhất cho tham vọng tiền tệ của Trung Quốc, thì đó không phải là tuyên bố chính sách hay diễn đàn quốc tế nào, mà chính là cách đồng Nhân dân tệ len lỏi vào các hợp đồng thương mại hằng ngày. Không ồn ào, không phô trương, nhưng đều đặn và có xu hướng rõ ràng.
Trong vài năm trở lại đây, ngày càng nhiều giao dịch liên quan đến dầu mỏ, khí đốt, than đá, kim loại hay máy móc, hạ tầng được định giá và thanh toán trực tiếp bằng CNY. Đặc biệt, xu hướng này diễn ra mạnh mẽ giữa Trung Quốc với Nga, các quốc gia Trung Đông và một số đối tác ở châu Á, châu Phi. Đây đều là những khu vực có nhu cầu lớn về năng lượng, nguyên liệu và đầu tư hạ tầng, đồng thời cũng có lý do riêng để giảm bớt sự phụ thuộc vào đồng USD.
Điểm đáng chú ý là Trung Quốc không “ép” các đối tác phải dùng Nhân dân tệ bằng mệnh lệnh hành chính. Thay vào đó, họ tạo ra điều kiện để việc dùng CNY trở nên tiện lợi và hợp lý hơn: từ các thỏa thuận hoán đổi tiền tệ song phương, hệ thống thanh toán riêng, cho tới việc gắn thương mại với tài chính và đầu tư dài hạn. Khi giao dịch diễn ra bằng CNY, nhu cầu nắm giữ CNY tự nhiên hình thành, không cần vận động hay quảng bá rầm rộ.
Tiền tệ, suy cho cùng, không sống nhờ khẩu hiệu. Nó sống nhờ công dụng. Khi một đồng tiền được dùng để mua dầu, trả tiền máy móc, thanh toán công trình hay tích lũy cho lần giao dịch tiếp theo, nó tự khẳng định vai trò của mình. Nhân dân tệ đang đi theo con đường đó: chậm, chắc, và bám rất sát dòng chảy thương mại thực. Đây chính là nền móng quan trọng nhất cho bất kỳ tham vọng tiền tệ nào, dù được nói ra hay không.
3. Ngân hàng trung ương bắt đầu “giữ CNY cho chắc”
Nếu thương mại là nơi đồng Nhân dân tệ được sử dụng, thì ngân hàng trung ương chính là nơi nó bắt đầu được “cất giữ”. Và đây mới là bước đi mang tính chiều sâu, bởi dự trữ ngoại hối luôn phản ánh cách các quốc gia nhìn nhận rủi ro dài hạn của hệ thống tài chính toàn cầu.
Trong vài năm gần đây, không ít ngân hàng trung ương đã quietly bổ sung Nhân dân tệ vào rổ dự trữ của mình. Tỷ trọng chưa lớn, nhưng đủ để gửi đi một tín hiệu rõ ràng: USD không còn là lựa chọn duy nhất. Song song đó, các thỏa thuận hoán đổi tiền tệ song phương bằng CNY được ký kết ngày càng nhiều, giúp các quốc gia có thêm “đường lui” thanh khoản khi thị trường toàn cầu biến động hoặc khi kênh USD gặp trục trặc.
Điểm mấu chốt nằm ở chỗ, quyết định này không xuất phát từ việc họ tin rằng Nhân dân tệ đã vượt trội hay ổn định hơn USD. Thực tế thì chưa. Lý do thật sự mang tính thực dụng hơn nhiều: đa dạng hóa rủi ro, đặc biệt là rủi ro địa chính trị. Sau hàng loạt lệnh trừng phạt tài chính, đóng băng tài sản và loại khỏi hệ thống thanh toán quốc tế trong những năm gần đây, USD và các đồng tiền phương Tây đã không còn được nhìn nhận như những công cụ trung lập tuyệt đối.
Trong bối cảnh đó, việc “giữ thêm CNY cho chắc” trở thành một lựa chọn phòng ngừa, giống như mua thêm một lớp bảo hiểm. Không ai đặt cược toàn bộ vào Nhân dân tệ, nhưng cũng không muốn bị lệ thuộc hoàn toàn vào một đồng tiền có thể trở thành đòn bẩy chính trị trong những thời điểm nhạy cảm. Và chính sự thận trọng này, hơn bất kỳ tuyên bố nào, đang từng bước mở rộng chỗ đứng của CNY trong hệ thống dự trữ toàn cầu.
4. CNY kỹ thuật số (e-CNY) là con bài dài hạn
Nếu các bước đi trước đó xoay quanh tiền tệ truyền thống, thì e-CNY là phần nằm sâu hơn dưới mặt nước, nơi Trung Quốc đang đặt những viên gạch cho cuộc chơi dài hạn. Không nhiều người chú ý, nhưng Bắc Kinh đã đi nhanh hơn phần lớn thế giới trong việc thử nghiệm và triển khai tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương. Và điều quan trọng là họ không xem e-CNY như một sản phẩm công nghệ để khoe thành tích, mà như một lớp hạ tầng tài chính mới.
Trung Quốc đi trước phần lớn thế giới về tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương (CBDC).
Điều này mở ra khả năng:
- Thanh toán xuyên biên giới không cần hệ thống USD
- Giảm phụ thuộc SWIFT
- Tăng tốc giao dịch quốc tế
Về bản chất, e-CNY mở ra khả năng thanh toán xuyên biên giới mà không cần phải đi vòng qua hệ thống USD hay phụ thuộc hoàn toàn vào SWIFT. Trong một thế giới nơi hạ tầng thanh toán quốc tế vẫn do phương Tây kiểm soát, đây là một lợi thế chiến lược không nhỏ. Giao dịch có thể được xử lý nhanh hơn, chi phí thấp hơn và ít điểm nghẽn hơn, đặc biệt với các đối tác đã có quan hệ thương mại chặt chẽ với Trung Quốc.
Tất nhiên, điều này chưa thể tạo ra thay đổi ngay lập tức. Việc kết nối giữa các ngân hàng trung ương, khung pháp lý, vấn đề bảo mật và niềm tin thị trường vẫn cần thời gian để kiểm chứng. Nhưng chính vì thế, e-CNY không phải là “con bài đánh nhanh thắng nhanh”. Nó là hạ tầng, mà hạ tầng thì chỉ phát huy sức mạnh khi được xây dựng đủ lâu và đủ rộng.
Trong khung thời gian 5 đến 10 năm tới, khi thương mại số hóa mạnh hơn và các quốc gia tìm cách giảm bớt sự lệ thuộc vào các hệ thống thanh toán truyền thống, e-CNY có thể trở thành một lựa chọn sẵn sàng chờ được dùng. Không cần thay thế ai, chỉ cần tồn tại như một con đường khác. Và trong tài chính quốc tế, có thêm một con đường luôn là lợi thế.
5. Tác động với thị trường tài chính toàn cầu
Nếu xu hướng này tiếp diễn:
- USD có thể giảm dần vai trò tuyệt đối, dù vẫn thống trị
- Dòng vốn toàn cầu phân mảnh hơn
- Vàng và các tài sản phi USD được hưởng lợi
- Forex bước vào kỷ nguyên đa cực tiền tệ, biến động khó lường hơn
Nếu nhìn xa hơn một chút khỏi các con số ngắn hạn, tác động lớn nhất của xu hướng Nhân dân tệ hóa không nằm ở việc USD suy yếu nhanh hay mạnh, mà ở chỗ trật tự tài chính toàn cầu đang dần bớt “đơn âm”. Đồng USD nhiều khả năng vẫn giữ vai trò thống trị trong nhiều năm tới, nhưng cái thế độc tôn tuyệt đối, nơi mọi dòng vốn và thanh toán đều phải đi qua một cửa, đang bị bào mòn từng chút một.
Khi ngày càng nhiều quốc gia chấp nhận giao thương, dự trữ và thanh toán ngoài USD, dòng vốn toàn cầu sẽ có xu hướng phân mảnh hơn. Tiền không còn chảy theo một trục duy nhất, mà rẽ sang nhiều hướng, tùy theo khu vực, liên minh kinh tế và tính toán địa chính trị. Điều này khiến hệ thống tài chính trở nên phức tạp hơn, kém “mượt” hơn so với giai đoạn toàn cầu hóa cao điểm, nhưng lại phản ánh đúng thực tế đa cực đang hình thành.
Trong bối cảnh đó, vàng và các tài sản phi USD có đất diễn rõ ràng hơn. Không phải vì USD sụp đổ, mà vì nhu cầu phòng ngừa rủi ro tiền tệ và chính trị tăng lên. Khi niềm tin không còn đặt trọn vào một đồng tiền duy nhất, tài sản trung lập như vàng sẽ tiếp tục được xem như điểm tựa tâm lý, đặc biệt trong những giai đoạn căng thẳng.
Với thị trường Forex, đây có thể là thay đổi đáng kể nhất. Một kỷ nguyên đa cực tiền tệ đồng nghĩa với biến động khó lường hơn, mối quan hệ giữa các cặp tiền phức tạp hơn và những cú dịch chuyển không còn dễ giải thích chỉ bằng chính sách của Fed. Trò chơi vẫn tiếp diễn, nhưng luật chơi đã bắt đầu đổi khác, và người tham gia buộc phải linh hoạt hơn nếu không muốn bị bỏ lại phía sau.
Kết Luận
Tóm lại, Nhân dân tệ chưa đứng ở vị thế thách thức trực diện đồng USD, và có lẽ Trung Quốc cũng không kỳ vọng điều đó xảy ra trong ngắn hạn. Nhưng CNY đang dần thoát khỏi vai trò một đồng tiền “quốc nội”, để trở thành một công cụ chiến lược đúng nghĩa trên bàn cờ tài chính toàn cầu.
Nó được sử dụng như một lựa chọn thay thế trong thương mại, giúp các đối tác của Trung Quốc giảm bớt lệ thuộc vào USD. Nó xuất hiện trong dự trữ ngoại hối như một lớp đệm rủi ro, không phải vì niềm tin tuyệt đối, mà vì nhu cầu thực tế trong một thế giới ngày càng phân mảnh. Và quan trọng hơn, nó ngày càng mang màu sắc địa chính trị, gắn liền với cách các quốc gia định vị mình trước những áp lực và lằn ranh mới của trật tự toàn cầu.
Trong tài chính quốc tế, quyền lực hiếm khi đổi ngôi bằng những cú lật bàn. Nó dịch chuyển âm thầm, qua từng hợp đồng được ký bằng một đồng tiền khác, từng dòng thanh toán không còn đi theo lối cũ. Khi nhìn lại cả quá trình, người ta mới nhận ra: trật tự đã thay đổi từ lúc nào.
» Khóa học phương pháp giao dịch nến Heiken Ashi (Video)
Ngoài ra, bạn cũng có thể tìm hiểu thêm các thông tin cần thiết từ trang TRADERPTKT.COM và Nguyễn Hữu Đức Trader. Đây là trang có đầy đủ các thông tin và kiến thức đầu tư từ cơ bản đến nâng cao.
Chúc bạn vững bước và thành công trên chặng đường đầu tư.
